Schoolmaatje

Vrijwilligers van het SchoolMaatjesproject helpen kinderen van 8 tot 12 jaar met een niet-Nederlandstalige achtergrond met het thuisraken in de Nederlandse taal. Voor mijn schoolmaatje maak ik veel materiaal, om mijn schoolmaatje te stimuleren om woorden te leren en de woordenschat te vergroten. Hieronder zie je een selectie.

Met dank aan Ellen, Laura, Rhena, Marije en veel anderen voor tips en inspiratie.

Tip: Op deze site zie je rechts boven een knop om alle pagina’s van deze site te vertalen naar het Engels, Frans, Duits, Spaans of Oekraïens.

Eigen materiaal

Loco© mini vertalen voor Microsoft Excel | voor Google Sheets (downloads)

Nodig: Loco© mini set met twaalf tegels, Excel of Google Spreadsheets, kleurenprinter, dik A4-papier. Leg het doorzichtige gedeelte van de Loco©-set op de onderste helft van het werkblad. Laat de speler de tegels met de juiste nummers op de vertaalde woorden leggen. Alles klaar? Draai dan de Loco©-set om en controleer dat je het juiste plaatje ziet. Handleiding: In de Excel- of Sheets-bladen kun je zelf woorden of zinnetjes opgeven. Excel of Google Spreadsheets vertaalt dit en zet de vertaling op de juiste plaats. Je kunt kiezen uit veel talen voor de vertaling, bijv. Oekraïens, Spaans, Arabisch, Japans, .. Er zijn vier bladen met dezelfde oplossingen, maar in een andere volgorde. Zo liggen de tegels steeds op een andere plaats. Tip: Controleer met de terugvertaling of de vertaalde zin of het vertaalde woord passend is. Vertalingen van losse woorden of korte zinnen zijn niet altijd correct… Let op: Gebruik de Excel-versie als je Microsoft Excel hebt, en de – gratis – Google Spreadheets versie op een Chromebook of Android tablet, of in Google drive op een Windows-systeem.

Vertalen door Microsoft Excel of Google Spreadsheets (download)

Je kunt voor alle lijstjes van woorden en zinnen de vertaalfunctie van Microsoft Excel of Google Spreadsheets gebruiken. Google Spreadsheets kun je gratis gebruiken als je een gmail-account hebt. Je kunt woorden en zinnen vertalen van en naar alle Europese talen, maar ook bijvoorbeeld van of naar het Japans, Koreaans, Chinees, Hebreeuws, Russisch of Oekraïens. In deze handleiding lees je hoe je dit instelt. Tip: maak ook een kolom voor een terugvertaling, zodat je weet of de vertaling goed gelukt is.

Woordzoekers (download)

Woordzoekers met plaatjes. Vul eerst de passende woorden in bij een plaatje met een zin, en streep daarna de woorden in de woordzoeker door. Wat staat er in de overgebleven letters? Thema’s: Dieren, In en om het huis, Ergens naar toe gaan.

Robot – Jongen – Hoofd – Fatbike (downloads)

Een grote afbeelding (A4-formaat) met lege vakjes – schrijf het juiste woord op.

Superkleine robot (download)

Boek: Dag super grote robot, Marlies Visser, ISBN 9789044320992 Een groot boek waarin een kleine robot samen met hondje Izu een grote robot repareert. Goed om begrippen als zwaaien – bukken – naar links kijken te bespreken. Tip: gebruik een of twee houten tekenpoppen om alle houdingen uit te beelden. Maak kaartjes met elk begrip en laat de speler de houding zelf uitbeelden met de pop(pen).

Geheugenkaartjes (download)

Twee bij elkaar passende kaartjes op thema. Op het ene kaartje staat een afbeelding, op het andere kaartje het bijpassende woord. Er zijn verschillende thema’s. Druk de kaartjes af op dik papier of dun decoratiekarton met een fijne achtergrond. Koop een A4 papiersnijder om de kaartjes netjes af te snijden. Tip: Gebruik in het begin niet te veel kaartjes tegelijk, het is best moeilijk…

Kwartetten (download)

Kwartetten met bekende thema’s. Druk de kaartjes af op dik papier of dun decoratiekarton met een fijne achtergrond. Snij de kwartetkaartjes met een papiersnijder. Let op: kwartetten speel je met drie tot zes spelers.

Klok (download)

De klok ‘lezen’ is erg moeilijk voor veel anderstaligen. Hier zie je een plaatje dat je kunt gebruiken om de klok uit te leggen. In het Nederlands zeg je eerst het aantal minuten (elf over, tien voor half, kwart voor) en daarna het uur (elf over tien, tien voor half een, kwart voor drie). Het is op deze klok elf minuten over tien. En het woordje ‘half’ betekent dat het een half uur vóór het hele uur is. In veel talen is ‘half’ een half uur ná het hele uur. Ook vertaalapps gaan daar niet altijd goed mee om.

Tips en weblinks

Er is erg veel materiaal beschikbaar om woorden en begrippen te leren of te oefenen. Een hele kleine greep uit het brede aanbod:

• Babadada.com Website met een beeldwoordenboek in 40 thema’s en meer dan 100 talen. Voor de Nederlandse taal: kies ‘Dutch with articles (Nederlands met lidwoorden)’.
• Beeldwoordenboeken van Van Dale of andere uitgevers. Verkrijgbaar voor ongeveer twintig talen.
• Pim pam pet: maak woorden die beginnen met… Goed toepasbaar met de bijgeleverde themakaartjes, maar ook met praatplaten (bijvoorbeeld uit ‘Pim pam pet picto‘) of tekstloze prentenboeken.
• Wikikids.nl is een on line encyclopedie voor kinderen vanaf 8 jaar.
• Nieuwsbegrip maakt wekelijks nieuw materiaal voor kinderen over actuele thema’s.
• Op de website van weerwoord.kentalis.nl/ worden de thema’s uit Nieuwsbegrip herschreven in makkelijkere taal (op drie niveaus: AA, A en B) en met plaatjes toegelicht. Ook worden veel woorden uitgelegd, met een plaatje of een woordspin erbij. Omdat de site al een aantal jaren bestaat zijn er op Weerwoord heel veel woorden te vinden.
• JuffouwFemke.com is een website met (les)ideeën voor basisschoolkinderen.
• Van Juf Marjan bevat ook gratis lesmateriaal voor basisschoolkinderen.
• Taaloefenen.nl Veel taalspelletjes.
• Taal-oefenen bij Junior Einstein. Een groot aantal oefeningen zijn gratis uit te proberen.
• Op Meer leesplezier zie je teksten voor groep 6-7-8 en boekentips voor alle leeftijden met korte voorleesfilmpjes van hele mooie boeken. Daarnaast korte, maar informatieve artikelen over o.a. het belang van lezen.
• Naar buiten gaan is altijd goed voor kinderen (en volwassenen…). Op de site Natuuropdrachten zie je veel spelletjes voor in de natuur.
• Op basisonderwijs.online staan tips voor leerkrachten in het basisonderwijs.
• De website Spelling oefenen maakt het leren van de spelling leuker.
• MeesterErik.nl is een leuke site met spelletjes en oefeningen voor basisschool-leerlingen.
• Spelend bewegend leren geeft je rekensommen en andere oefeningen die je goed kunt combineren met bewegen. Een onderdeel is Tips om woordenschat te vergroten.
• Uitgeverij Kleurrijker brengt veel materiaal uit voor Nederlands als tweede taal.
• Veel van de leermiddelen zijn ook in de bibliotheek te leen!
• AI chatbots kunnen teksten voor je herschrijven naar een makkelijker leesniveau. Kijk altijd of de tekst nog wel dezelfde inhoud heeft: AI programma’s kunnen fouten maken. Zie bijvoorbeeld:
  • Copilot:  https://copilot.microsoft.com/ (Amerikaans). Copilot is opgenomen in Microsoft 365, het kantoorpakket van Microsoft. Als je een betaald abonnement op Microsoft 365 hebt kun je vanuit Word, Excel, PowerPoint, Outlook de AI chat van Co-pilot gebruiken. Heb je geen betaald abonnement op Microsoft 365 dan kun je Copilot in de browser gebruiken.
  • Gemini: https://gemini.google.com/app (Amerikaans).
  • Le Mistral: https://chat.mistral.ai/chat (Europees).
  • Ecosia: https://www.ecosia.org/ai-search?origin=omnibox_index (Europees).
  • Euria: https://euria.infomaniak.com/ (Europees / Zwitsers).
  • ChatGPT: https://chatgpt.com/ (Amerikaans) (aanmelden verplicht).
• Je kunt AI chatbots ook gebruiken om inspiratie op te doen voor een spelletjes, lesmateriaal of een ander doel. Geef een duidelijke opdracht (prompt): wat wil je dat de chatbot maakt of bedenkt, wat is de context van je vraag, in welke stijl wil je de reactie (respons) van de chatbot en eventueel: hoe lang mag die respons zijn. Je kunt een vervolg-prompt opgeven als je de respons wilt verfijnen.
  Vermijd persoonlijke gegevens in je prompt, veel AI chatbots houden weinig rekening met je privacy.
• Zelf een andere taal leren? Begin bijvoorbeeld met een cursus van Talendomein.nl. Voor meer dan 150 talen is er een basiscursus met oefeningen (geschreven en gesproken woord) beschikbaar. Je kunt hier ook verschillende cursussen voor de Nederlandse taal vinden.
• Met een vertaalapp op je telefoon kun je met anderstalige ouders in contact blijven. Sommige apps kunnen ook teksten voorlezen in meerdere talen.

Actief zijn met taal

• Voorlezen is altijd goed! Zeker op het einde van een intensief uurtje.
• Schrijf samen met je schoolmaatje een kaartje of, als je schoolmaatje wat verder is met taal, een brief naar een buurvrouw, een juf of meester of een ander Nederlandstalig persoon die het kind kent. Postzegel plakken en samen op de post doen.
• Samen met je schoolmaatje een mindmap maken. Neem een thema dat dicht bij het kind staat. Gebruik voor jonge kinderen een A3-formaat vel, en doe het de eerste keren samen.
• Maak een woordschriftje. Gebruik voor elk nieuw woord een nieuw vel, zet er zinnen, plaatjes, woordspins of andere aanvullingen bij. Voeg de vellen samen tot een mooi boekje.
• Maak of koop dobbelstenen met emoticons of verhaalplaatjes en maak samen een mooi verhaal.
• Laat je schoolmaatje een interview afnemen met een Nederlandstalig persoon.
• Regel twee dezelfde kinderboeken, laat er een achter bij je schoolmaatje en houd er een zelf. Laat je schoolmaatje zelf vragen stellen aan jou over het boek.
• Voor anderstalige kinderen (en zeker ook voor hun ouders) is het belangrijk dat je hun thuistaal op waarde schat. Kinderen leren een vreemde taal sneller en beter als zij ook hun eigen taal kennen.

Pak een boek!

• Het hardop ‘lezen’ van tekstloze prentenboeken is een mooie manier om met elkaar in gesprek te komen.
• De Kuba- en Borre-leesboekjes zijn voor kinderen van 2 tot 12 jaar. Het zijn kleine, handzame boekjes met een spannend verhaal.
• Kinderzwerfboeken-kastjes Overal in het land staan minibiebs met kinderboeken die je gratis kunt pakken, of waar je zelf je kinderboeken in kan plaatsen. Als je je aanmeldt kun je de zwerftocht van je boeken volgen.
• De Instagram-pagina Voorleesdagen toont mooie boeken die je kunt voorlezen.
• Samen lezen? Boeken van samenleesboeken.nl en toneellezen lees je samen, om en om een alinea. Er zijn ook digitale samenleesboeken, waarin één stem ingesproken wordt door bijvoorbeeld de docent.
• Ook zijn er heel veel luisterboeken voor kinderen. Een fijne manier om kennis te maken met mooie boeken.
• Sommige kinderprentenboeken zijn vertaald in meerdere talen. Bijvoorbeeld De Gruffalo (vertaald in 107 talen en dialecten). Leuk om het boek ook in de eigen taal te kunnen lezen.
• Veel kringloopwinkels hebben een ruim aanbod van kinderboeken, tegen lage prijzen.
• En natuurlijk kun je in de plaatselijke bibliotheek een schat aan materialen vinden, ook voor anderstalige kinderen. Vraag advies aan een van de medewerkers! Kinderen tot 18 jaar krijgen een gratis abonnement op de bibliotheek.
• Verjaardag of ander feestje? Geef een boek cadeau! Veel boekhandels hebben een grote kinderboekenafdeling en kunnen je goed adviseren voor een passend kinderboek. Ook in de kinderboekenwinkels vind je altijd iets moois en natuurlijk kun je hier terecht voor de beste adviezen.
• Veel kinderboeken zijn prachtig uitgegeven, maar komen – onterecht 🙁 – weinig voor in de jaarlijkse selectie van Best verzorgde boeken.

En: mijn persoonlijke lijst van enkele van mijn favoriete kinderboeken uit alle jaren vind je hier.

Tips voor mij?

Tips, suggesties, vragen? Mail mij!

Terug naar het begin